Tumoren van de bovenste urinewegen zijn tumoren die zich ontwikkelen in de nieren of de urineleiders, vanuit het slijmvlies die de urineleiders en verzamelsysteem van de nier bedekt. Deze tumoren noemen we ‘urotheelcarcinoom’ van de urineleider.

Deze tumoren bestaan uit hetzelfde weefsel als blaastumoren, de blaas is immers bedekt door hetzelfde slijmvlies als de bovenste urinewegen.

Deze urotheelcelcarcinomen van de hogere urinewegen zijn veel zeldzamer dan deze van de blaas.

De symptomen van tumoren in de bovenste urinewegen kunnen sterk variëren. Dikwijls zijn er geen symptomen als deze tumoren in een beginstadium aanwezig zijn.

Veelvoorkomende symptomen zijn:

• Bloed in de urine (hematurie)
• Pijn in de zij of onderrug
• Frequent urineren of moeite met urineren
• Onverklaarbaar gewichtsverlies of vermoeidheid (bij gevorderde tumoren)

De precieze oorzaak is vaak onbekend, maar er zijn verschillende risicofactoren die de kans op het ontwikkelen van tumoren in de bovenste urinewegen vergroten:

• Roken is de belangrijkste oorzaak van dit type tumor
• Chronische nierziekten
• Blootstelling aan schadelijke stoffen, zoals bepaalde chemische stoffen op het werk

De diagnose wordt vaak gesteld door middel van beeldvormend onderzoek, zoals een CT-scan of MRI. De diagnose kan ook via urineonderzoek worden gesteld, waarbij er in de urine kwaadaardige cellen worden gevonden (cytologie).

De behandeling hangt af van de grootte en locatie van de tumor. In eerste instantie gebeurt vaak een ureteroscopie, waarbij men met een klein cameratje via de urinewegen naar boven kan en biopten nemen of kleine poliepen weglaseren. Vaak dient ook een CT urografie te gebeuren. Zo verwijdering via ureteroscopie (URS) niet mogelijk is en er geen uitzaaiingen zijn op scan is een nefro-ureterectomie vaak geindiceerd, soms gevolgd door chemotherapie. Voor uitgezaaide tumoren is chemotherapie meestal de eerste keuze.

Bij symptomen zoals bloed in de urine is het steeds belangrijk snel een arts te raadplegen. Vroege opsporing van dit type tumoren verhoogt de kans op succesvolle behandeling.